AI NGƯỜI KHÔNG CÓ 8-3

Hôm vừa rồi đi một hội chùa. Tháng giêng đa số các chùa đều mở hội. Đến nhà một thằng bạn chơi, gặp hội chùa ở quê nó. Trong lúc vợ nó bận bịu bếp núc làm cơm, hai thằng rủ nhau ra chùa.

Loanh quanh xem xét hết mọi chỗ. Gặp sư thầy trụ trì. Sư thầy mời bia “Hai nơ ken”. Rồi mời cả thuốc lá ba số 5. Lộc Phật, lộc chùa mà…mấy khi gặp người quen. Quen là quen thằng bạn mình…Oai ra phết.

Sư thầy nhìn mặt thì tầm tuổi mình. Đầu cạo trọc chắc cũng lâu lâu, bây giờ cọng tóc nhu nhú như chân nhang trong bát hương hội đồng. Nhưng mà tất cả các cọng tóc đều bạc hết.

Vị sư này chắc thời còn trẻ cũng khá xinh gái. À quên: đấy là vị sư nữ! Mà cũng lạ, ở quê mình đa phần trụ trì các chùa làng là sư nữ.

Trên đường về, thằng bạn bảo: “Vị sư này trước là thanh niên xung phong trên đường Trường Sơn thời chống Mỹ.”

Mình hỏi “Sao xinh gái vậy không đi lấy chồng mà lại đi tu!”

Thằng bạn trả lời: “ Giải phóng mới được về, lỡ mẹ nó thì con gái, người teo tóp như miếng cau khô… Trẻ thì nó không ngó đến. Già thì thằng chết vợ, thằng bỏ vợ, lại kèm thêm một đống con… mà mấy anh già thì nước non gì. Đâm khiếp! Vậy nên đành đi tu…”

Nghe xong, chỉ biết chép miệng: “Khổ thế!”
*
* *
Rồi lại nghĩ về những cô thanh niên xung phong mình đã gặp.

Đấy là thời kỳ cuối năm Bảy Hai đầu năm Bảy Ba. Bọn mình vào Nam đánh nhau.

Lúc ấy nghe rục rịch Hiệp định Pa ri sẽ được ký kết. Bom đạn cũng đã bơn bớt dọc đường đi. Bơn bớt chứ vẫn còn. Vậy là cấp trên cho bọn mình được đi xe ô tô vào đến trạm ngoài A Sầu- A Lưới (Thừa Thiên- Huế).

Đi trên đường Đông Trường Sơn. Máy bay vẫn ném bom nên đường hỏng liên tục. Lúc xe mình đi qua gặp nhiều tốp nữ thanh niên xung phong đang sửa đường.

Bọn mình được vỗ béo vài tháng trước khi đi B nên thằng nào cũng má phinh phính, môi đỏ… đẹp giai phết!

Mình là Trung đội phó nên thường đứng ở cửa xe. Chức trách cảnh giới máy bay đối phương ném bom là một phần, và còn một cái phần quan trọng hơn là nếu máy bay đối phương ném bom thì mình sẽ là người lao xuống vệ đường trước tiên… hoặc là sống hoặc là chết trước tiên. Chí ít thì cũng chẳng chết chùm. Nói ra cũng hơi xấu hổ. Nhưng giữa cái sống và cái chết thì dẫu có là thằng ngu cũng phải toan tính.

Vậy nên mình cứ đứng ở bậc cửa xe nghênh mặt nhìn giời…

Đi qua một đoạn đường vừa sửa nhấp nha nhấp nhô, xe bọn mình phải đi với tốc độ của rùa bò. Các cô thanh niên xung phong chống cuốc đứng bên vệ đường, tay vẫy, mồm léo nhéo: “Đồng hương đây! Đồng hương Nam Hà đây… Đồng hương Hà Nội đây… Đồng hương Hà Tây đây…”

Lính ta tất thảy nhoài người ra cửa sổ thành xe, tay vẫy rối rít, rồi cũng rào rào: “Đồng hương đây! Đồng hương Nam Hà đây… Đồng hương Hà Nội đây… Đồng hương Hà Tây đây…”

Mình cũng vậy, cũng một tay bám thành xe, tay kia vẫy, cũng mồm gào đồng hương, đồng hương…

Chợt có một cô Thanh niên xung phong nhảy lên chỗ bậc cửa xe mình đang đứng. Mình chưa hiểu sự thể thế nào thì bất ngờ cô quàng tay ôm lấy cổ mình và hôn rối rít lên hai má. Mình mới chỉ cảm nhận được mùi tóc khen khét, mùi mồ hôi… chưa kịp định thần... thì cô gái đã nhảy xuống. Cô vừa chạy vừa cười trong tiếng cười tiếng hô của cả đám lính trên xe và đám Thanh niên xung phong dưới đường: “Nữa đi… nữa đi…”

Đi qua đoạn ấy, cả xe đua nhau tán mình nào là lãi nhất, nào là sướng nhất… Thực ra đây là cái hôn đầu tiên mình được nhận từ một người con gái. Mình cũng chưa kịp cảm nhận được gì ngoài mùi tóc khét và mùi mồ hôi… Vậy là ngượng và xấu hổ.


Vì ngượng nên đến những đoạn đường sau hễ gặp Nữ thanh niên xung phong mình lại đưa tay dứ dứ… Không hô hét đồng hương đồng khói gì nữa…

Đến đoạn đường chuẩn bị kết thúc chặng đi xe chuyển sang cuốc bộ, lại thấy một đám các cô thanh niên xung phong chống cuốc nhìn… Mình vẫn đứng cửa xe tay dứ dứ…

Chợt có một cô (có lẽ nhiều tuổi hơn cả bọn) hát to… Không! Cô hét thì đúng hơn:

- “Chúng bay vào sẽ không có đường ra”(*)…

Rồi thấy cả đám Thanh niên xung phong nhao nhao:

- “Chúng bay vào sẽ không có đường ra”

Chúng mình lặng người. Không biết sao lúc bấy giờ mình còn kịp phản ứng hét to:

- Các anh không về thì… thì các em ế chồng! Ế chồng… Rõ chưa… sướng chưa…

Quay lại thấy sau lớp bụi mù các cô gái lặng im đầu cúi...
*
* *
Đến ngày hòa bình đơn vị mình chả còn được mấy thằng…


Hôm nay ngồi viết cái chuyện này bởi mình lại nhớ về cái ngày xưa ấy. Mùi tóc khen khét, mùi mồ hôi, những câu chào tìm đồng hương… và cả cái câu hát “Chúng bay vào sẽ không có đường ra…” như đang hiển hiện.

Ngày mồng tám tháng ba những người sang trọng sẽ có quà tặng là những thứ quý giá như xe đẹp, váy áo hàng hiệu, vòng xuyến đắt tiền, phụ nữ bình thường sẽ có hoa cùng những lời ngọt ngào và chắc chắn có những nụ hôn.

Còn những người phụ nữ như nhà sư kia không biết có gì ngày mồng Tám tháng Ba. Có chăng là ánh nến leo lét trước tượng Phật lạnh lẽo, những tiếng mõ đều đều trong âm u chiều vắng.

Vậy là vãn một kiếp hoa, sắp vãn một kiếp người!

Ô hay… thương sư à? Ai cần! Dớ dẩn thật. Sao mình vô lý thế! Già rồi đâm lẩn thẩn.

Hỡi ôi! Sắc sắc không không…


(*) Lời bài hát “Không cho chúng nó thoát” thời chống Mỹ của Nhạc sĩ Hoàng Vân.



… Đọc thêm!

BÀI CA CỦA CHÀNG THỢ XẺ

Nhà mình có hai tay thợ xẻ đến giúp mình xẻ cây xà cừ làm rui nhà.

Hai tay thợ hì hục vần cây gỗ ra giữa sân kê lên cân cốt rồi lấy mực.

Mình hỏi:

- Xẻ từ đâu?

Một tay giả nhời:

- Xẻ từ gốc!

Hỏi tiếp:

- Sao lại phải xẻ từ gốc?

Hắn bảo:

- Em chả biết … nhưng dễ xẻ hơn.

Mình không tin. Tay thợ kia chêm vào ra chiều lý luận:

- Thì bổ bán cái gì bao giờ người ta chả bảo “lấy dân làm gốc” rồi bổ bắt đầu từ dân. Chúng em học tập nhà nước, cũng bổ gỗ từ gốc giở lên.

Lại có loại lý sự vậy nữa. Tay này tiếu lâm phết!

Khi đo đạc chiều dài của cây xong một tay nhẩm tính:

- Còn thừa khoảng gần ba chục phân, bác có làm thớt không. Em cắt cho hai cái. Mỗi cái mười lăm phân.

Mình bảo:

- Ừ thì cắt đi. Cắt đầu nào.

Tay kia bảo:

- Cắt đầu gốc!

Hai tay bắt đầu cắt. Cắt được hai cái thớt đẹp phết. Tay tiếu lâm lật đi lật lại cái thớt vừa cắt rồi i ỉ hát:

- Lấy dân làm ì i gốc…

Tay kia cũng hát ra kiểu đối đáp:

- Gốc để ứ ư… làm gì?

- Gốc đem làm ì i… thớt…

- Thớt để tình tinh mà làm gì?

- Thớt để mà ì ì… băm…

Chết cười. Thợ xẻ mà hóm phết!

Hì..hì…


.... Đọc thêm!

NHỮNG THẰNG MẤT DẠY...

Hôm vừa rồi nhà mình có đám giỗ.

Giỗ thì phải đông đủ con cháu chắt chút chít.

Con thì còn hai người là bà bác và ông già nhà mình. Đều đã trên tám mươi tuổi.

Mình hàng cháu. Cháu thì đông hơn chục. Cũng đã tròm trèm U60.

Chắt thì đông. Dễ đến hơn hai chục. Đều đã đi làm. Có mấy đứa con anh cả, anh hai đánh cả ô tô riêng về ăn giỗ. Oai!

Họ có hàng, chúng mình được xếp ngồi mâm trên. Còn bọn hàng con cháu của chúng mình giải chiếu ngồi dưới đất. Chúng uống rượu như uống nước. Nói cười phớ lớ. Thôi cứ để anh em chúng nó vui vẻ. Thực ra cả năm anh em chúng mới có dịp gặp nhau vào ngày giỗ tết mặc dù chúng nó chỉ làm ăn loanh quanh Hà Nội, Hải Phòng.

Ông anh mình vốn là Công an về hưu, “bôn sệt”. Trong bữa ăn cứ lừ lừ nhìn đám con cháu uống rượu. Gần cuối bữa ông tự dưng bật ra:

- Mẹ…toàn thằng mất gốc. Không có thằng nào công chức nhà nước. Toàn làm thuê cho cánh tư bản nước ngoài…

Mình bảo:

- Thì nó làm cho tư bản mới có ô tô, có nhà riêng. Anh đừng xét nét tụi nó…

Lập tức ông anh “bôn sệt” quắc mắt:

- Chú nói ngu! Sao lại chỉ làm cho tư bản mới có nhà riêng, có ô tô… Chú xem ở huyện này đa số lãnh đạo công chức nhà nước có ô tô, có nhà có đất Hà Nội.

Chả nhẽ bằng này tuổi rồi mà còn bị chửi là ngu. Mình đang định cãi, thì thằng cháu là con của ông anh “bôn sệt” vóng lên:

- Chú nói đúng đấy! Nếu con làm công chức trong sạch, ra trường mười mấy năm… mỗi tháng ba triệu, ăn chẳng đủ… Nếu chỉ trông vào đồng lương thì phải một trăm năm không ăn không uống mới đủ tiền sắm nhà, sắm ô tô.

Ông anh chửi luôn:

- Mày lại ngu nốt. Vậy sao người ta vẫn có, người ta không trong sạch à.

Thằng cháu không chịu thua. Phải công nhận thằng này cứng cổ:

- Họ trong sạch hay không thì giời biết đất biết... Nhưng con khẳng định là con trong sạch.

Ông bố đành ngồi im. Rồi lại móc chuyện:

- Này cái vụ Tiên Lãng, nghe đâu bắn chết một người. Kinh!

Mấy ông anh đã về hưu cũng chép miệng: “Kinh! Kinh thật. Tôi cũng nghe thế…”


Mình chưa kịp phản ứng thì thằng cháu lúc nãy lại vóng lên:

- Lạy các cụ! Các cụ nghe đâu mà ra cái chuyện chết người?

- Thì chúng tao đi sinh hoạt chi bộ. Thấy mấy ông bảo có chết người. Không chết người mà Thủ tướng lại kết luận “giết người thi hành công vụ” à. May mà do cưỡng chế sai mới được đề nghị giảm tội.

- Lạy các cụ! chả nắm được gì chỉ suy luận lung tung- Thằng cháu lại cãi.

Ông bố điên tiết:

- Mày bảo bố mày suy luận lung tung à thằng kia!

Thằng cháu ngồi im. Nhưng mà mình cũng bực vì thấy mấy ông chả nắm được gì nhưng lại hay nói bừa. Thôi để cho vui vẻ nên dàn hòa cho xong. Tự nhiên bữa ăn kém vui. Bọn trẻ im lặng ngồi uống rượu.

Trên mâm bọn mình cũng trầm hẳn xuống. Ý chừng thấy nặng nề ông anh thứ hai lại lên tiếng:

- Phải nói cấp trên quan tâm… Trong lúc khó khăn mà vẫn quan tâm đến các cụ. Tết vừa rồi các cụ tám mươi, tám nhăm, chín mươi tuổi chẵn… đều có quà. Mỗi cụ mấy trăm…

Một thằng cháu là con ông anh vừa nói lẩm bẩm nhưng cũng đủ nghe:

- Đấy… lại chuyển gam ca ngợi! Quan tâm cái gì? Vứt đi mỗi người một triệu, người ta cho mấy cụ già được vài trăm mà đã ca ngợi rối rít!


Ông này nóng mắt:

- Tiền đâu mà vứt đi mỗi người một triệu?

Thằng cháu này nhổm người định đứng dậy, nhưng vẫn còn cố cãi:

- Thì cái vụ Vinasin đấy. Vứt đi chín mươi ngàn tỷ, mỗi người dân từ đứa nứt mắt đều phải chịu mất một triệu đấy. Mà cái nước mình còn mấy cái như vậy ấy chứ…

Tức thì ông bố gầm lên:

- Mẹ… thằng kia… Cứ nói cái gì là cãi.

Ông anh cả cũng phụ họa theo:

- Đúng là những quân mất dạy. Con với cái gì mà bố nói là cãi. Không có quân trị quân nhậm hả…

Bọn trẻ chả nói gì nữa. Chúng lục tục đứng dậy. Mấy ông anh vẫn còn lẩm bẩm: “Mất dạy… những thằng mất dạy…”

Chả trách các ông anh mình lần nào cũng khoe với mình năm nay tôi được bình bầu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ…

Đấy chuyện cũng chỉ có vậy. Mình chả dám bình luận bình lẹo gì vào!


(Ảnh mạng không liên quan đến bài viết)
... Đọc thêm!

TUẦN NGỐ ...

Đầu xuân năm mới...nhà Cua xin gửi tới các bạn cái chuyện vui vui ... để mong cả năm được vui vẻ.

Ông Trưởng xóm vừa đi vừa lẩm bẩm: “Bỏ mẹ! Mai là hết hạn mà chỉ tiêu xóm mình vẫn chưa đạt. Làm cách nào bây giờ? Làm cách nào bây giờ?”
Giá là cái cây thì chặt béng đi là gọn, là con lợn đực thì đè mẹ nó ra mà cắt dái là xong. Nhưng đây là con người, vận động đến sùi bọt mép mà cả xóm chẳng thằng nào chịu.. Làm thế nào bây giờ. Làm cách nào bây giờ?

Chợt ngoái lại, thấy thằng Tuần Ngố đang luật quật đi cùng chiều. Trông bộ dạng vắt vẻo của hắn mà buồn cười: đầu cúi gằm, hai tay vung vẩy, chân bước thập thõm…Mẹ thằng khỉ! Ngố vậy mà có con vợ khá gái phết. Cứ phôm phốp phôm phốp, trắng trắng là… như thể ngó cần…Chắc thằng này đang thèm rượu. Ừ nhỉ. Tại sao không vận động thằng này? Đúng rồi. Sao mình không nghĩ ra? Hay thật!

Ông đứng lại đợi cho Tuần Ngố đến gần.

- Tuần! Đi đâu đấy?

Thằng này vẫn vắt vẻo bước, mặt cúi gằm:

- Gì?

- Đến nhà tao uống rượu!

- Thật không?

- Thật. Nhà tao có rượu ngon lắm. Đến nhá!

Thằng ngố bây giờ mới ngẩng đầu, hắn cảnh giác nhìn người đối diện. Chả bao giờ lão trưởng xóm lại mời uống rượu, cả cái xóm này đều vậy… Những việc nặng nhọc bẩn thỉu chả ai thèm làm như xúc phân hố xí, thu dọn chuồng lợn thì mới gọi hắn đến làm. Rót cho vài chén rượu, trả cho vài đồng là xong. Vừa rẻ vừa đỡ phải vất vả nịnh nọt tìm người.

- Làm gì?

Ông xóm trưởng hề hề cười ra điều thân thiện:

- Chả phải làm gì đâu. Uống rượu chơi í mà.

- Ngay giờ á!

Đúng là thằng này đang cơn thèm rượu. Được rồi. Mày chết với ông. Đợt này thì ông chắc chắn hoàn thành chỉ tiêu.

- Ngay bây giờ! Tao đang rỗi.

Tuần Ngố đánh một hơi ba chén tống, miệng xuýt xoa: “Mẹ.. rượu ngọt thế. Ngon không thể tả được! Bác thửa được cái giống rượu khớ thế!” rồi vươn người với chai rượu để rót tiếp. Nhưng đồng chí Trưởng xóm đã nhanh tay giữ khư khư chai rượu, ngón tay cái bịt miệng chai cẩn thận như để rượu khỏi bay hơi. Cái đầu trưởng xóm gật gù, cái miệng thì thào:


- Này! Có việc này hay lắm. Vừa có tiền uống rượu. Vừa có thóc đem về cho vợ. Làm không?

- Đi ăn cắp à?

- Ôi cái nhà chú này! Sao lại cứ phải ăn cắp mới có tiền, mới có thóc! Đây là làm việc cho Nhà nước, làm cho xã hội, làm cho phong trào, làm cho nhà mình… Rất nhiều cái lợi. Mà lại chả phải vất vả gì! Chiều nay đi huyện. Chỉ một loáng là xong. Xe đưa xe đón. Hai tạ thóc với một trăm ngàn đồng đưa đến tận nhà. Thế mới hay chứ lị.

Tuần Ngố tròn mắt. Việc gì mà lại hay thế nhỉ? Không phải làm mà vẫn có tiền, có thóc mà lại lợi ích tứ bề.

Đồng chí trưởng xóm bây giờ mới phọt ra:

- Đi triệt sản!

Chàng ngố hỏi lại:

- “Tiệt sản” là cái gì?

- Là đi thắt ống dẫn tinh- Ông trưởng xóm giải thích.

- Ống dẫn tinh là cái gì?

Đúng là thằng ngố! Lại phải giải thích. Mãi thằng này mới nghe ra. Nhưng khi nghe ra rồi thì hắn giãy nảy:

- Vậy không “ấy” được vợ nữa à. Đếch vào! Vợ tôi nó đánh chết tôi. Tối nào nó cũng bắt phải "ấy" một phát rồi mới được ngủ...

Trưởng xóm hoảng. Cơ màu này lại mất không mấy chén rượu. Vậy là ông đành nghiêng chai rót đầy vào chén của Tuần, rồi chuyển gam thẽ thọt:

- Vẫn “ấy” vợ bình thường. Dưng mà vợ mày nó sẽ không to bụng nữa. Không đẻ nữa. Mà mày cần đếch gì đẻ nữa. Bốn đứa rồi còn gì. Khổ bỏ cha chứ báu gì! Đồng ý nhá.

Tuần Ngố làm một hơi hết chén rượu… rồi nghe ra. Ừ kể cũng khiếp. Mấy lần đàn bà ngồi ổ, nó vặt vẹo mình đến tối mặt chả biết lối nào mà lần. Ăn cũng chả có mà ăn thì nói gì đến rượu. Khổ không thể tả được! Đằng này lại có cả tiền lẫn thóc. Xong béng! Nhưng vẫn còn ngài ngại:

- Để tôi về bảo với con vợ tôi đã.

Trưởng xóm vội rót đầy vào chén Tuần Ngố:

- Ấy không! Việc ấy để tao. Cứ đi lên huyện về rồi tao sẽ bảo với vợ mày.

Ngay chiều hôm ấy chàng ngố cùng Trưởng xóm, đại diện Hội Phụ nữ, đại diện Trạm Y tế, đại diện Ban Kế hoạch hóa gia đình, đại diện… Dăm sáu người được một cái Công nông chở lên bệnh viện huyện.

Mấy hôm sau xóm được tuyên dương là đơn vị dẫn đầu hoàn thành chỉ tiêu triệt sản, đặt vòng Kế hoạch hóa. Được thưởng năm trăm ngàn đồng. Hội đồng xóm liên hoan to lắm.

Tuần Ngố đi đâu cũng khoe: “Bác Trưởng xóm đến là tốt, tốt không thể tả được! Từ cái dạo tớ đi “tiệt sản” đến giờ, chả mấy ngày mà bác ấy không sang thăm… Lần nào bác ấy cũng cho chai rượu. Mà rượu nhà bác ấy ngon lắm nhá, ngon không thể tả được! Lần nào cũng say mê man… Mà vợ tớ dạo này hiền lắm. Nó đếch bắt phải "ấy” iếc gì. Ngủ thoải mái."

Nhưng sau đấy mấy tháng lại thấy bụng vợ Tuần Ngố phình ra như cái trống.

Cả xóm ngơ ngác: Sao lại có sự lạ như vậy? Hắn đã tiệt sản rồi cơ mà!

Ông Trưởng xóm bảo: “Có cái gì tuyệt đối trăm phần trăm đâu. Chắc là có sai sót trong kỹ thuật. Ngày xưa nghiêm thế mà đức Thủy Tổ họ tôi vốn làm Thái Giám trong triều nhưng vẫn sinh con đẻ cái, nên bây giờ có cả một dòng họ như ngày nay. Đấy cứ xem trong Gia phả họ thì biết”


Rồi vợ Tuần Ngố đẻ ra thằng con giai, mặt mũi phương phi lắm. Hàng xóm đến thăm, lúc ra về mọi người xì xào: “Đúng là con nhà tông không giống lông cũng giống cánh… dưng mà thằng này sau này khá…!”

Tuần Ngố nghe vậy thì khoái củ tỷ, hắn bảo: “Ngẫm ra sướng không thể tả được! Chỉ hơi ran rát tý như bị kiến kềnh cắn, mà vừa được tiền, vừa được thóc, vừa được rượu uống, vừa… không phải "ấy" mà... vưỡn có con.”



Đấy là chuyện vào những năm cuối thập kỷ tám mươi của thế kỷ trước.

Trưởng xóm tiến bộ không ngừng. Năm nào cũng hoàn thành mọi chỉ tiêu. Lại chăm chỉ học hành hết bổ túc lại tại chức hàm thụ. Bây giờ Trưởng xóm đã là lãnh đạo Huyện có bằng Thạc sĩ hẳn hoi.

Thằng cu con nhà Tuần Ngố vậy mà thông minh sáng láng. Nhà vẫn nghèo nhưng mẹ hắn vẫn đủ tiền để nuôi hắn học một lèo xong Cao học. Tài thế! Trong khi đó các anh chị của hắn chưa hết cấp hai đã phải bỏ học.

Trong bia Học vị của làng thấy đề chữ Th.s trước tên của ông Trưởng xóm cũ (bây giờ là lãnh đạo huyện) và tên thằng con nhà Tuần Ngố. Hai cái tên được xếp liền nhau, trên cùng… vì đấy là hai người có học vị cao nhất xóm.

Tuần Ngố vênh mặt tự hào: “Nhá! Thấy chưa? Giống nhà tớ thông minh. Thông minh không thể tả được! Con tớ gần nhất xóm. Từ nay đố đứa nào gọi tớ là Ngố nhá… có mà tớ vả cho rơi răng”

Còn các cụ cao niên mắt mũi kèm nhèm, còng lưng nghển cổ xem bia cứ đọc Th.s thành Thiến sót…

(Ảnh mạng, không liên quan đến bài viết)

... Đọc thêm!

"...MÀY LÀ THẰNG DÂN TỘC KHIẾP!"

Trung đội mình có hai tay người dân tộc Tày Cao bằng tên là Hà Văn Tiết và Ma Văn Thắng. Các hắn rất ít chuyện trò với bọn mình nhưng được cái nết hiền lành chịu khó, anh em mang nặng thì sẵn sàng giúp đỡ, ốm đau thì cơm cháo tận tâm. Những khi chỉ mình hai hắn với nhau thì nói chuyện với nhau cả ngày không biết chán, líu lo như chim… nghe cũng vui vui.

Đặc biệt Hà Văn Tiết còn biết tiếng Lào. Chả biết hắn học bao giờ. Hôm tiếp xúc với dân Lào ở binh trạm 34, chàng Tiết nhà ta còn hung hăng lên phiên dịch. Chả biết hắn dịch tiếng Việt ra tiếng Lào như thế nào, nhưng đến khi ông người Lào nói thì hắn dịch ra tiếng Việt như sau: “Ló bảo thế lày: Kính thưa thằng thủ tướng bộ đội‘*’ …” làm bọn mình cười vãi nước mắt nước mũi… Tiết không giận, cũng đứng nhe răng cười.

Còn Ma Văn Thắng thì cứ khăng khăng nói với mình: “Họ tao là họ Mai”. Mình bảo họ tao làm gì có thằng “ma” như mày. Một lần hắn hỏi mình: “Viết thư bằng bút bi đỏ có được không”. Mình bảo: “Được chứ sao không! Trông càng đẹp, tình cảm càng dạt dào…” Lạy giời! Vậy mà hắn viết thư cho vợ bằng mực đỏ thật. Hì hục gần buổi sáng thì viết xong thư cho vợ, đưa lên ngắm nghía rồi gọi mình đến: “Đẹp thật mày ạ! Trước tao không biết, cứ đi viết bằng mực xanh” Mình hoảng hồn vội bảo: “Tao nói đùa đấy”. Hắn đỏ mặt, xé ngay cái thư rồi hằm hằm bỏ đi.

Hôm sau hắn chửi mình: “Mày tưởng mày là người Kinh mà khôn à! Mày chê tao người dân tộc à! Tao nói cho mà biết nhá: Bác Hồ bảo Dân tộc anh hùng… chứ có bảo người Kinh chúng mày anh hùng đâu à!”

Mình xanh mặt, xin lỗi hắn rối rít. Nghe xong, hắn hì hì cười đắc ý lắm, còn móc thuốc rê cho hút.


Cả Tiết và Thắng đều rất thích văn nghệ. Mình được các hắn quý vì mình hát cũng tàm tạm và rất hay hát.

Những ngày giời mưa ở hậu cứ, hai tay Tiết và Thắng đứng ở hai đầu lán trung đội è è thổi kèn lá “giao duyên”. Buồn đến nẫu ruột mà không ai dám nói gì vì sợ các hắn giận.

Đánh nhau thì thôi, ở hậu cứ thì một tuần có một tối sinh hoạt văn nghệ Đại đội. Lính mấy chục người, quanh đi quẩn lại cũng mấy bài, hát đi hát lại. Chính trị viên Mạo, dân Bắc Ninh thì lần nào cũng chỉ có bài quan họ theo điệu “Gió đưa cây cải”. Sau thành quen, cánh mình cứ thấy Chính trị viên tham gia sinh hoạt thì đề nghị thủ trưởng hát bài “Gió đưa cây cải vào soong”.


Còn tay Sửu người Nghệ An thì lần nào cũng khoe giọng bằng tiếng Tàu qua bài “Ra khơi nhờ tay lái vững”.

“Tá hải giang xing kháo tua sâu
Oản ù sâng tì quó thi thai dang
Uy li chứ xeng ủ mèo choàng
Càn cưa ming tâu chư mao trửa tung ti sư xẻng
Uy pu lì a lua ti quo thi hải giang
Cưa ming xỉn trung li pú khải cung sán tảng
Mao trửa tung ti sư xeng sừ púa lúa thi thai dang”.

Hắn hát nhiều đến nỗi… trong đại đội thằng nào còn sống đến hôm nay chắc cũng còn thuộc.

Lần nào mình cũng phải hát. Ít nhất là hai bài. Anh em thích lắm. Nhiều lúc mình cũng thấy râm ran, mũi phồng như cà chua…

Trong một lần, trái với thường lệ, anh em giới thiệu mình hát trước. Mình đứng lên cố tìm trong đầu xem còn bài nào mới thì hát chứ hát lại thì chán lắm. Nhớ mãi mới ra, mình hát điệu chèo “Quân tử vu dịch”, trước khi hát còn giới thiệu đây là đoạn Dương Lễ tiễn Châu Long trong vở chèo Lưu Bình Dương Lễ:


“Thiếp đâu dám quên tình đôi lứa
Tưởng những lúc mặn nồng hương lửa
Nhớ những lúc môi kề má tựa
Ngao ngán thay cảnh vợ xa chồng
Gió lạnh đêm đông, lẻ loi cô phòng
Ngày xanh mòn mỏi, vào ngóng ra trông
Trăm năm chút nghĩ đèo bòng
Xa nhau ai có thấu lòng cho ai”

Cả Đại đội lặng nghe, nhìn Thắng thấy hắn rơm rớm mắt…

Tất cả vỗ tay rầm rầm khi mình hát xong, rồi gào lên: “Hay lắm! Hay lắm… hát lại, hát lại đi…”

Mình đang định hát lại thì Chính trị viên xua tay: “Thôi! Bây giờ người khác hát…”

Sửu ta lại lên: “Tá hải giang xing kháo tua sâu, oản u sâng…”

Chính trị viên vỗ tay, rồi còn bảo: “Vỗ tay! Vỗ tay đi các đồng chí, hát hay lắm…” Nhưng lính nghe đến thuộc rồi nên chỉ vỗ tay vài cái chiếu lệ.

Sinh hoạt văn nghệ xong thấy có lệnh triệu tập cán bộ Trung đội lên hội ý gấp. Mình đã mắc võng ngủ thì thấy Trung đội trưởng lay dậy. Đành mắt nhắm mắt mở ra theo anh ta ra ngoài.

Trung đội trưởng hỏi:

- Tối nay cậu hát cái bài ấy là có ý đồ gì?

Mình ngớ người:

- Bài hát chèo, văn công với đài Hà Nội vẫn hát. Ý đồ gì đâu!


Trung đội trưởng bảo:

- Cậu phải cẩn thận đấy nhá! Phải xác định lại lập trường tư tưởng!

Mình chả hiểu tại sao lại “phải xác định lại lập trường tư tưởng.” Nhưng không dám hỏi thêm.

Ngày hôm sau cứ canh cánh lo. Đợi trưa vắng người, khều thằng liên lạc đại đội ra hỏi. Thằng này bảo:

- Tối qua Chính trị viên triệu tập họp Ban Chỉ huy vì chuyện của mày đấy.

- Chuyện tao làm sao?

- Mày ngu, … Chính trị viên bảo xem lại tư tưởng của mày, rất có thể đã dao động tư tưởng, để kẻ địch lợi dụng. Hát như thằng phản động “ngao ngán thay cảnh vợ xa chồng” làm mất ý chí chiến sĩ.

Mình vã mồ hôi hột.

Tay liên lạc còn bồi tiếp: “Ông ấy bảo cái bài hát “Quân tử mắc dịch” là bài hát phản động. Chiến sĩ phải hát như thằng Sửu mới hoành tráng, mới khí thế chói lọi! Ông ấy giao cho Trung đội theo dõi mày đấy. Cẩn thận nhá!”

Lại được nhắc “Phải cẩn thận”. Ối giời ơi!

Tuần sau, trước khi sinh hoạt văn nghệ, Ma Văn Thắng bảo mình:

- Tối nay mày lại hát cái bài… cái bài gì mà có “i hi hi” ‘**’ ấy nhá. Tao nghe hay lắm! Tao thích lắm!

Mình bảo:

- Không dám hát nữa đâu. Vì sợ cấp trên lại bảo dao động tư tưởng.

Thắng chửi luôn:

- Tư tưởng cái con củ cặc! Sợ đếch gì. Cứ hát nhá…

Mình lắc đầu: “Khiếp rồi”.

Thắng ta bĩu môi:

- Mày á… mày đếch phải dân tộc Kinh, mày là thằng dân tộc “Khiếp”.

Ôi vậy mình bị gán là thuộc dân tộc “Khiếp”


Tối mai (14/12) thấy bảo có chương trình văn nghệ “Láng giềng gần” Tàu Ta phối hợp trên ti vi. Nếu vậy thế nào cũng có Tàu hát tiếng ta, ta hát tiếng Tàu.

Vậy là nhớ thằng Sửu hát tiếng Tàu bài “Ra khơi nhờ tay lái vững” của Tàu. Và rợn người nhớ câu hát:

“Ta hải giang xing kháo tua sâu…”

Rồi lại nhớ đến cái câu Ma Văn Thắng gán cho riêng mình!

Ấy cứ lan man lằng nhằng thế. Mà sao bên Tàu nó có cả dân tộc “Choang”…


‘*’ Thủ trưởng đại đội
‘**’ hát chèo thường ngân “i hi hi” giữa các tiếng.

Ảnh mạng- không liên quan đến bài viết.

... Đọc thêm!

"MẤT LẬP TRƯỜNG!"

Trong chiến trường, vài năm lính mới được xem văn công văn nghệ một lần. Thường vào các dịp kỷ niệm hoặc trước khi lên đường vào chiến dịch. Cấp trên tổ chức gọi là có tí sản phẩm tinh thần để động viên chiến sĩ hăng hái chiến đấu.

Thực ra ba năm đánh nhau mình chỉ nhõn một lần xem văn công chuyên nghiệp. Lần ấy đoàn văn công Quân khu về biểu diễn. Nhưng lính không thích lắm, vì toàn hô bài chòi không quen. Giọng Quảng hơi khó nghe, nhịp điệu lại đều đều… nên chán. Lính miền Bắc nghe xong là xuyên tạc tán tếu: “To daè…i cứng ngheéc… mà… thẳng tưng ừ; Chi mô mà răng rứa chừng chừng mà quá tai… quá tai mà chừng ứ chừng… quá tai mà chừng ứ chừng…” Đại loại thế.

Thế rồi năm 73 Trung Đoàn mình tổ chức ra cái đội văn nghệ xung kích. Toàn đực rựa miền Bắc. Diễn viên thì dễ tìm, lính thằng nào chả thích hát! Khó nhất là tìm đứa đóng giả con gái. Tìm mãi được thằng Sinh người manh mảnh, da trắng õng ẹo như con gái thật. Nhạc công thì chọn được một thằng võ vẽ ghi ta, một thằng thổi sáo tàm tạm (Lính bảo: thằng này thiếu bún… thừa nước... sáo chó) và hai thằng biết kéo nhị và đàn bầu vì nhà các hắn có nghề phường kèn đám ma.

Lấy tre rừng khoét sáo, dùng lồ ô làm nhị, tre luồng làm đàn bầu. Riêng cái ghi ta thì khó. May có một thằng vốn là thợ gò, hắn lấy duya-ra mảnh máy bay Mỹ làm một cái đàn ghi-ta. Nghe cũng hay phết. Hồi mình ra quân thấy còn bày ở nhà truyền thống Trung đoàn… không biết bây giờ có còn không?

Miền Bắc thì thích hát chèo. Nên chương trình nào cũng có hát chèo. Trong đám diễn viên thì thằng Đấu hát chèo khá nhất. Còn thằng Sinh chả hát được nửa câu, khi diễn thì mặt cứ đuỗn đuồn đuột ra như người mất sổ gạo. Hắn đóng con gái cốt là cho có màu để lính thích. Vậy thôi!

Chàng Đấu nuôi được một con chó con (giống chó kiến, tai ngắn), nên khi lớn lên con chó quyện với hắn như hình với bóng. Đấu đặt tên con chó là Ních (Chả là nước Việt ta ghét ai thì gọi người ấy là chó, rồi có phong trào lấy tên TT Mỹ đặt tên cho chó nhà mình. Bây giờ có ghét mấy cũng chưa thấy ai đặt tên chó theo tiếng Tàu- Chắc sợ bị quy là…).

Nuôi chó thì không khó. Đến bữa nó xuống chỗ anh nuôi ăn chực, và lại tiện lợi vì Đấu ta đi xia không phải mang xẻng đào“hố mèo”. Đi đánh nhau thì con chó của hắn được gửi ở hậu cứ…

Một lần, chả biết tay nào còn trang sức cho con chó củ riềng đeo vào cổ. Có vậy thôi mà Đấu tức lắm. Hắn chửi toáng: “Mẹ cái loại chỉ hay ăn… có mà ăn cứt cho thằng Ních.” Chủ nhiệm Chính trị Trung đoàn tên là Cân (lính gọi là Cân Toét vì ông này mắt lúc nào cũng đùn dử, nhênh nhếnh nước) nghe nói vậy thì bảo: “Bậy bạ! Mất lập trường. Dám bảo đồng đội ăn cứt kẻ thù.”

Chiều hôm ấy tại vườn mít cạnh bờ sông Tranh, bọn mình được xem Đội văn nghệ xung kích diễn hoạt cảnh chèo “Đường về đơn vị”. Nội dung có một anh chiến sĩ bị thương đang điều trị tại trạm quân y nhưng vì nhớ đồng đội, hăng hái muốn lập chiến công nên đã trốn về đơn vị. Chuyện bốc khoác vậy mà bọn mình xem say sưa. Loa đài tậm tà tậm tịt, tiếng nhạc đệm nghe tiếng được tiếng mất… nên những đoạn lưu không lính ta tưng tửng đệm đàn mồm. Có mấy thằng còn tếu táo “Anh ơi dậy mà xem- Thằn lằn nó cắn chân em” “lùng nhùng lùng nhúng trong chăn”


Đấu ta vừa ngâm sổng vừa nhìn về phía mấy cây mít:

Trông lên đỉnh núi
Nhớ tới quê nhà
Nơi quê hương… kìa… Ních xơn điên cuồng bắn phá
Trong này chiến thắng nở hoa…

Lính ta dưới đệm đàn mồm: lùng nhùng lúng nhúng trong chăn

Chợt con Ních chạy ra sân khấu hít hít vào chân Đấu… Chắc nghe thấy Đấu vừa hát “kìa… Ních xơn” thì nó tưởng là… chủ gọi.

Đấu không nhìn thấy. Lại hát tiếp sang điệu “trần tình”, tay ngoáy ngoáy đưa lên trời rồi một tay trỏ vào ngực ra điều nhớ nhung:


Bâng khuâng một ì mình… nhớ ơ đơn í vị ị ị
Nhớ ì đồng chí… nhớ… í… chiều quân ì hành…

Con chó Ních nghển mõm nhìn theo tay ông chủ… Đấu xoay người một vòng, con chó cũng chạy một vòng theo chiều xoay của Đấu, mắt nó nhìn chăm chăm vào tay múa… tưởng rằng chủ nó đang rút từ túi áo ngực một cục xương…

Phía dưới, khán giả được phen cười ầm ĩ…

Tay Cốc (người Hà Bắc) thấy vậy thì bực vì con chó phá đám. Hắn vớ được một cục đá giang tay ném thẳng lên sân khấu. Phát ném trúng đích, chính xác một cách ngoạn mục. Con Ních oẳng một tiếng thất thanh rồi tru lên đau đớn và chạy biến…

Vậy là tan cái hoạt cảnh. Anh chiến sĩ không tiếp tục hát múa bỏ về đơn vị nữa mà bỏ chạy để đuổi theo con chó…

Rồi cũng tiếp tục diễn. Nhưng nhạt toẹt… vì tay Đấu mồm hát mà mặt ủ mày chau. Chắc đang mải nghĩ làm sao để tìm được con chó.

Đến tối cũng không tìm được. Đêm về Đấu ta nằm i ỉ khóc: “Ních ơi.. mày bỏ tao đi đâu… Ních ơi ời…”

Ông Cân Toét nghe thấy Đấu ỉ eo vậy thì điên tiết. Ông bảo tay công vụ: “Mày sang bảo thằng Đấu im cái mồm! Gọi tên kẻ thù mà như gọi người thân. Mất lập trường. Chả khác gì phản động!”


(Ảnh mạng, không liên quan đến bài viết)

... Đọc thêm!

BA KHÔNG!

Vừa bước vào 18 tuổi tây, mình đã đi bộ đội. Khí thế hừng hực “Đường ra trận mùa này đẹp lắm” thôi thúc… nhưng mình vào bộ đội còn một lý do nữa: để được ăn no. Ở nhà bữa ăn bữa nhịn, đói vàng mắt. Đi học Sư phạm ngày được 5 lạng gạo… vẫn đói… Vào bộ đội chắc là được ăn no vì tiêu chuẩn 7 lạng gạo một ngày. Vậy là mình đi! Đợt ấy nhà trường tổ chức tiễn đưa “8 sinh viên ưu tú lên đường đánh Mỹ” hoành tráng lắm.

Nhưng đến chỗ giao quân thì có 6 “sinh viên ưu tú” với lý do hắc lào, mắt kém, tổ đỉa, ếc- si- ma… (bởi nhựa xương rồng) nên lại được quay về trường tiếp tục học tập. Còn lại hai thằng là Biểu (quê Ý Yên) và mình “ra đi đầu không ngoảnh lại”.

Thằng Biểu này nghịch lắm, hắn chả ngồi yên lúc nào. Hắn có cái đồng hồ Ni- cờ- le (vừa nghe vừa lắc) từ thời Pháp chạy tậm tà tậm tịt. Thỉnh thoảng thấy hắn ta lại mở nắp gạt gạt xoáy xoáy, vẫn tậm tịt. Một lần hắn điên tiết tháo tung ra. Khi lắp lại thấy thừa ra một cái bánh xe… đồng hồ vẫn chạy… được gần một ngày rồi chết ngóm!

Lúc ấy cân cả quần áo mới được bốn mốt ki lô, nên mình và Biểu được biên chế về Tiểu đoàn 663- tiểu đoàn lính “thấp bé nhẹ cân” của Trung đoàn 19.
Tập trung vỗ cho lớn để ra chiến trường: Ngày ba bữa cơm độn bột mỳ Liên xô, sáng ra ngoài một cái bánh mỳ luộc to bằng cái chén uống nước còn được thêm một cốc sữa nhạt như nước gạo và 2 viên pô- li vi- ta- min.

Nhưng vẫn đói.

Những thằng lính choai đang tuổi ăn tuổi lớn nên lúc nào cũng thèm ăn.

Biểu ở trung đội 2, mình ở trung đội 3 nhưng hai thằng thường trùng phiên gác. Hắn gác đầu xóm, mình cuối xóm… Một lần vào đêm khuya vừa buồn ngủ vừa đói thì Biểu ta đến chỗ mình gác chìa cho hai cái mỳ luộc. Chao ơi, ngon ơi là ngon. Và sau đó thì bận gác nào cũng vậy. Mình hỏi mì ở đâu hắn lắc đầu bí mật: “Thực hiện Ba không: Không biết, không nghe, không nói… “


Một đêm đứng gác ở cuối xóm, đang băn khoăn không biết hôm nay thằng Biểu có gác không mà bây giờ không thấy có mỳ luộc? Chợt nghe báo động toàn đơn vị: "Đồng chí Hạ quản lý bị “ám sát”… may mà chưa việc gì vì có tinh thần đề cao cảnh giác."

Ban Chỉ huy gọi ba thằng gác là mình, Biểu và một thằng nữa lên làm kiểm điểm. Cả ba thằng đều ba không: “Không nghe, không thấy, không biết”. Ban Chỉ huy tra hỏi một hồi, áng chừng các thủ trưởng cũng buồn ngủ nên đành thả cho về.

Sáng hôm sau nghe Biểu kể mình mới biết được sự việc. Thì ra mấy lần có mì ăn đêm là do thằng này lấy trộm mì luộc ở nhà bếp đại đội. Hắn lấy bằng cách giương lê bốn cạnh của khẩu AK xỉa vào cái rổ mỳ luộc dành cho lính ăn sáng. Cái rổ ấy để gần cửa sổ. Thằng cha Hạ quản lý nằm tít ở góc trong nhà kho, ngủ ngáy khò khò… hớ hênh thế. Biểu ta chỉ lấy có 4 cái đủ cho hai thằng, vì số bánh nặn ra bao giờ cũng dôi hơn số quân, mà ba ngày mới có một phiên gác nên tay Hạ không biết là mất.

Đêm hôm ấy giời nóng quá, Hạ đưa rổ mỳ luộc vào góc trong, bê chõng ra gần cửa sổ rồi vạch bụng nằm cho mát. Biểu dòm vào: nhà kho tối mò, ngay chỗ cửa sổ lại thấy trắng nhờ nhờ. Rổ mì luộc đây rồi. Vậy là hắn nín thở giương lê và… xiên… Lạy giời! Hạ đang mơ màng thì thấy lê nhọn kề bụng vội nắm lấy rồi gào toáng lên. Nhầm rồi! Là cái bụng thằng Hạ, đếch phải bánh mì luộc… Biểu hoảng quá giật súng chạy biến về vị trí đứng gác.

Rồi không thấy các Thủ trưởng Đại đội nói gì nữa. Nhưng tay Hạ từ đấy trở đi cạch không dám nằm cạnh cửa sổ.

Tưởng rằng Biểu chờn, nhưng chỉ tuần sau hắn ta lại có mỳ luộc đưa cho mình…

Hôm bọn mình chia tay các thủ trưởng để đi B, Đại đội trưởng bảo: “Tao lạ đếch gì mấy thằng đói quá rồi ăn trộm mì! May mà lê AK là lê 4 cạnh, đầu không nhọn lắm nên thằng Hạ không việc gì. Nó mà thủng bụng thì chúng mày đi tù”. Thì ra các thủ trưởng biết hết nhưng thương lính đói nên không nỡ kỷ luật, thậm chí còn lờ chuyện cho bọn mình.

Vào chiến trường thì mỗi thằng một nơi. Biểu về Tiểu đoàn bộ binh còn mình vào đại đội cối 82. Cuối năm 1973 có lần Đại đội mình phối thuộc với Tiểu đoàn của hắn đánh Gò Rùa thì gặp Biểu. Hắn mừng húm vồ lấy mình: “Tao để dành cho mày, mấy bận định đưa cho mà bây giờ mới gặp” và hắn đưa cho mình một cái cuốc Mỹ chiến lợi phẩm.

Ngày ấy có cái cuốc Mỹ còn quý hơn đồng hồ Selko Nhật, quý hơn vàng vì là cái công cụ đào hầm để giữ gáo. Cuốc Mỹ tốt lắm, đào hầm gặp đá chém phăng phăng. Quý bạn hơn thân mình thì mới tặng cái cuốc Mỹ. Mình ngần ngại không dám lấy: “Mày đưa tao thì lấy gì mà dùng”.

Biểu cười hề hề: “Tao sẽ kiếm cái khác.”

Mấy tháng sau thì có tin Biểu hy sinh.

Nhờ cái cuốc Mỹ của Biểu cho mà hôm nay mình mới được ngồi viết chuyện này.

Còn 6 “sinh viên ưu tú” ngày ấy được trở về tiếp tục học tập thì bây giờ quyền cao chức trọng cả. Có một tay ở Sở về kiểm tra nhà trường mình, béo tốt oai vệ và đạo mạo lắm… Nghe hắn hùng hồn huấn thị về đạo đức nghề nghiệp tự dưng mình chợt nghĩ về cái cây xương rồng bị chém ròng ròng chảy nhựa. Mà sao cái giống cây nhựa độc ấy lâu nay ít thấy…

Hắn không nhận ra mình. Phải thôi. Gần bốn chục năm rồi!

Lại nhớ Biểu… Biểu ơi!

Ảnh mạng- không liên quan đến nội dung bài viết
... Đọc thêm!